İlk online eğitimini hazırlarken: Müfredat, telefonla çekim, ses ve ışık

İlk online eğitimini hazırlamaya karar verdin; konunu biliyorsun, anlatmaya da isteklisin. Ama kafanda bir sürü soru var: Kaç ders olmalı? Pahalı bir kamera almam gerekir mi? Sesim neden boğuk çıkıyor? Bu rehber, ilk eğitimini hazırlayan bir eğitmenin karşılaştığı bu soruları sırayla cevaplıyor. İyi haber şu: Elindeki telefon ve birkaç basit düzenlemeyle izlenmesi keyifli, anlaşılır bir eğitim hazırlayabilirsin.

Önce müfredat: kamerayı açmadan önce planla

Çekime başlamadan önce yapılacak en değerli iş, müfredatı kâğıt üzerinde bitirmektir. Planı olmayan çekim, uzun ve dağınık derslere, sonradan fark edilen eksiklere ve tekrar çekimlere yol açar.

Sonucu tek cümleyle yaz

“Bu eğitimi bitiren kişi … yapabilecek.” Bu cümle net değilse eğitim de net olmaz. Örneğin: “Bu eğitimi bitiren kişi, küçük bir işletmenin aylık ön muhasebe kayıtlarını tutup e-faturasını kesebilecek.”

Bölüm ve derslere ayır

Sonuca ulaşmak için gereken konuları sırala ve birbirine yakın olanları bölümlerde topla. Her ders tek bir konuyu anlatsın. Kısa dersler öğrencinin ara verip devam etmesini kolaylaştırır, sana da tek bir dersi yeniden çekmek gerektiğinde zaman kazandırır.

Ders türünü seç: video ya da metin

Hocayla’da bir ders video ya da metin olabilir. Göstererek anlatılan konular için video, okunup uygulanacak konular (bir kontrol listesi, bir mevzuat özeti, kısa bir okuma) için metin ders daha uygundur. İkisini birlikte kullanmak eğitimi daha dengeli kılar.

Önizleme dersini düşün

Öğrenciler satın almadan önce önizlemeye açtığın dersleri ücretsiz izleyebilir. Önizleme için anlatım tarzını ve kaliteyi en iyi gösteren, kendi başına bir şey öğreten bir ders seç. Yalnızca “merhaba, ben…” ile geçen bir giriş dersi bu işi göremez.

Destek materyallerini belirle

Her bölüm için hangi dökümanları (tablo, kontrol listesi, şablon, malzeme listesi) ekleyeceğini ve öğrenmeyi ölçmek için sınav kullanıp kullanmayacağını baştan planla.

Başlıkları öğrencinin diliyle yaz

Ders ve bölüm başlıkları, öğrencinin müfredata bakıp ne öğreneceğini anlamasını sağlar. “Bölüm 3” ya da “Uygulama 2” gibi başlıklar bir şey anlatmaz. Bunun yerine sonucu söyleyen başlıklar kullan: “Fatura kesmeden önce cari kartı açmak”, “Pandispanyanın sönmemesi için fırın ısısını ayarlamak”, “Prizi duvardan sökmeden önce elektriği kesmek”. Başlıkları yazarken teknik terim kullanacaksan yanına kısa bir açıklama eklemek, yeni başlayan öğrencinin işini kolaylaştırır. Eğitim sayfasındaki kazanımlar ve “kimler için” bölümü de aynı dille yazıldığında öğrenci, eğitimin kendisine uygun olup olmadığına daha kolay karar verir.

Telefonla kaliteli video çekimi

Bugün orta segment bir telefon bile eğitim videosu için yeterli görüntü kalitesi sunar. Fark yaratan şey kameranın kendisinden çok, onu nasıl kullandığındır.

• Yatay çek: Eğitim videoları bilgisayar ve tablet ekranında da izlenir; dikey video bu ekranlarda iki yanda boşluk bırakır.
• Arka kamerayı kullan: Arka kamera genellikle ön kameradan daha kalitelidir. Kendini görmek istiyorsan ekranı yansıtan küçük bir ayna ya da ikinci bir cihaz işe yarar.
• Sabitle: Elde çekilen titrek görüntü yorucudur. Basit bir tripod ya da telefon tutucu en iyi yatırımlardan biridir.
• Lensi sil: Cepte taşınan telefonun lensi yağlanır ve görüntü bulanıklaşır. Her çekimden önce yumuşak bir bezle sil.
• Odak ve pozlamayı kilitle: Ekranda konuya basılı tutarak odak ve pozlamayı sabitle; böylece elini kadraja soktuğunda görüntü sürekli odak aramaz.
• Bildirimleri kapat: Çekim sırasında gelen bir arama kaydı yarıda kesebilir. Uçak modu ya da rahatsız etmeyin modu açık olsun.
• Depolama alanını kontrol et: Yüksek çözünürlüklü video çok yer kaplar; çekime başlamadan önce yeterli boş alan olduğundan emin ol.

Ses: izleyicinin en az affettiği şey

Öğrenci biraz soluk bir görüntüye katlanabilir ama anlaşılmayan bir sese katlanamaz. Bu yüzden ses, bütçen kısıtlıysa ilk yatırım yapman gereken yerdir.

• Yaka mikrofonu kullan: Telefona takılan uygun fiyatlı bir yaka mikrofonu, sesi ağzına yakın aldığı için oda yankısını ve uzak gürültüleri büyük ölçüde azaltır.
• Yankıyı azalt: Boş, fayanslı odalar sesi yansıtır. Halı, perde, kitaplık ya da koltuk bulunan bir oda çok daha iyi sonuç verir.
• Gürültü kaynaklarını kapat: Buzdolabı, klima, vantilatör ve pencereden gelen trafik sesi kayıtta düşündüğünden daha çok duyulur.
• Test kaydı yap: Her çekim gününün başında 30 saniyelik bir deneme kaydı alıp kulaklıkla dinle.
• Atölyede çekiyorsan: Makine çalışırken konuşmak yerine işi yap, makine durduğunda anlat. Mavi yaka eğitimlerine özel önerileri atölyeden online eğitime yazımızda bulabilirsin.

Işık: pahalı ekipman değil, doğru yerleşim

• Pencereden yararlan: Gün ışığı en güzel ışıktır. Pencereyi karşına ya da yanına al.
• Işığı arkana alma: Arkandaki pencere seni karanlık bir siluete çevirir.
• Işık türlerini karıştırma: Gün ışığıyla sarı ampul aynı anda kullanıldığında görüntüde renk tonları tutarsız olur. Mümkünse tek tür ışık kullan.
• Gölgeyi yumuşat: Tek ve sert bir lamba keskin gölgeler oluşturur. Lambanın önüne ince beyaz bir kumaş ya da karşı tarafa beyaz bir karton koymak gölgeleri yumuşatır.
• Tutarlı ol: Aynı eğitimin dersleri farklı saatlerde çekildiğinde ışık değişir. Mümkünse tüm dersleri aynı ışık düzeninde çek.

Ekran kaydıyla anlatıyorsan

Muhasebe programı, Excel, tasarım ya da yazılım gibi beyaz yaka eğitimlerinin çoğu ekran kaydıyla anlatılır. Bu tür derslerde görüntü kalitesini belirleyen şey ekranının düzenidir:

• Yazıları büyüt: Senin büyük monitöründe rahat okunan yazı, öğrencinin dizüstü bilgisayarında ya da telefonunda okunmayabilir. Program içindeki yakınlaştırmayı kullan.
• Masaüstünü sadeleştir: Gereksiz sekmeleri, pencereleri ve masaüstü simgelerini kapat. Kişisel bilgilerin (e-posta, müşteri adları, banka bilgileri) ekranda görünmediğinden emin ol.
• Bildirimleri kapat: Ekranın köşesinde beliren bir mesaj bildirimi hem dikkati dağıtır hem de kişisel bilgi sızdırabilir.
• İmleci yavaş hareket ettir: Nereye tıkladığını sözle de söyle: “Sağ üstteki Kaydet düğmesine basıyorum.”
• Örnek veriyle çalış: Gerçek müşteri ya da kişi verisi yerine, örnek olduğu açıkça anlaşılan veriler kullan; öğrenciye de aynı dosyayı döküman olarak ver ki birlikte çalışabilsin.

Ekran kaydında da ses kuralları aynıdır: Bilgisayarın dahili mikrofonu klavye ve fan sesini de kaydeder, harici bir mikrofon büyük fark yaratır.

Kadraj ve anlatım

Konuşarak anlatıyorsan kameraya bak ve öğrencinle konuştuğunu düşün. Bir şey gösteriyorsan kadrajı göstereceğin şeye göre kur: Bilgisayar ekranı anlatıyorsan ekran kaydı, el becerisi anlatıyorsan ellerin ve iş. Metni kelimesi kelimesine ezberlemek yerine madde madde not çıkar; doğal anlatım her zaman daha akıcıdır. Kısa cümleler kur, terimleri ilk kullandığında açıkla ve önemli noktaları ders sonunda bir kez daha özetle.

Kurgu: az ama doğru

• Baştaki ve sondaki gereksiz saniyeleri kes.
• Uzun beklemeleri (harcın kuruması, fırının ısınması) kısalt ya da atla.
• Hatalı cümleleri çıkar; kusursuz bir anlatım gerekmez ama gereksiz tekrarlar öğrenciyi yorar.
• Müzik kullanacaksan telifli müzikten kaçın. Eğitmen ve Yayıncı Sözleşmesi gereği telifli müzik, lisanssız görsel ya da yazı tipi kullanılamaz.
• Videoyu dışarı aktarmadan önce baştan sona bir kez izle.

Yükleme ve yayına hazırlık

Videolarını eğitmen panelinden yüklersin; büyük dosyalar parça parça yüklenir. Videolar Hocayla altyapısında barındırılır, bu yüzden YouTube gibi harici platformlara bağlantı verilmez. Ders listesini, dökümanları ve sınavları ekledikten sonra eğitim sayfanı tamamla: kapak görseli, açıklama, kategori, kazanımlar ve kimler için olduğu. Panel yayına hazırlık için eksik kalan maddeleri gösterir. Hepsi tamamlanınca eğitimi onaya gönderirsin.

Eğitim incelemeye alındıktan sonra değişiklikler serbest değildir: Bir şeyi değiştirmek ya da yeni ders eklemek için panelden talep açar ve değişecek yeri seçersin; onaylanırsa yalnız o kısım süreli olarak düzenlemeye açılır. Yayındaki bir dersin videosu değişirse yeni hâli yeni sürüm olarak eklenir; eski sürüm saklanır, öğrencilerin ilerlemesi korunur. Bu yüzden onaya göndermeden önce her dersi bir kez daha izlemek, sonradan uğraşmaktan çok daha kolaydır.

Çekim günü kontrol listesi

• Müfredat ve ders notları hazır mı?
• Telefon şarjlı, depolama alanı yeterli, bildirimler kapalı mı?
• Lens temiz mi, tripod sabit mi, kamera yatay mı?
• Mikrofon takılı ve test kaydı dinlendi mi?
• Işık önden ya da yandan geliyor mu, arka planda dağınıklık var mı?
• Göstereceğin malzeme ve aletler el altında mı?
• Su ve kısa molalar için zaman ayırdın mı?

Sıkça sorulan sorular

Pahalı bir kamera almam gerekir mi?

Hayır. Yeni bir telefon çoğu eğitim için yeterlidir. Bütçen varsa önce yaka mikrofonuna, sonra tripoda, en son ışığa yatırım yap.

Yüzümün görünmesi gerekiyor mu?

Hayır. Ekran kaydıyla ya da yalnızca ellerin ve işin göründüğü çekimlerle de çok iyi eğitimler hazırlanır. Yine de giriş dersinde kısa bir görünmek öğrencinin seni tanımasına yardımcı olur.

Bir ders ne kadar uzun olmalı?

Kesin bir kural yok; önemli olan dersin tek bir konuya odaklanmasıdır. Bir ders çok uzuyorsa genellikle iki ayrı konuyu anlattığı içindir ve ikiye bölünebilir.

İlk eğitimim mükemmel olmazsa ne olur?

İlk eğitim hiçbir zaman mükemmel olmaz. Öğrencilerin soruları sana neyin eksik kaldığını gösterir; zamanla yeni dersler ve dökümanlarla eğitimini zenginleştirebilirsin.

Hazırlığın bitti mi? Eğitmen başvurunu yap ve kazancının nasıl hesaplandığını öğrenmek için eğitmen kazanç rehberine göz at.